نقاط مداری ایران
ایران تاکنون نقاط مداری زیادی را برای ارسال ماهواره مخابراتی ثبت کرده است. تعدادی از این نقاط به خاطر عدم توانایی ایران در استقرار ماهواره سلب امتیاز شدهاند. ایران اخیراً اقدام به ثبت نقاط مداری دیگری کرده است.
| نام ماهواره | مدار | تاریخ ثبت | وضعیت |
|---|---|---|---|
| زهرهٔ ۱ | ۳۴ درجه شرقی | ۱۳۵۶ | در نوامبر سال ۲۰۱۲ امتیازش باطل شد |
| زهرهٔ ۲ | ۲۶ درجه شرقی | ۱۳۵۶ | با بهرهگیری از امکانات ماهواره بدر عربست در حال استفاده است. |
| زهرهٔ ۳ | ۴۷ درجه شرقی | ۱۳۵۶ | در سال ۲۰۰۹/۱۳۸۷ امتیازش باطل شد |
امید

ماهوارهٔ امید نخستین ماهوارهای است که تمام مراحل تولید و ساخت آن، در خود ایران انجام شد.[۳][۴][۵] این ماهواره که در ارتفاع ۲۴۶ تا ۳۷۷ کیلومتری از زمین و در قسمت بسیار رقیق جوّ قرار داشت و در مدار پایین بود و بر اساس مأموریت تعریف شده برای آن، پس از مدتی (در اثر غلبهٔ جاذبهٔ زمین بر اصطکاک هوا) انرژی خود را از دست داده و سقوط کرد.
مصباح ۱
ماهوارهٔ مصباح نخستین پروژهٔ ایران برای ساخت ماهواره پس از انقلاب بود. این پروژه پس از توقفی ۱۸ ساله در برنامهٔ فضایی ایران که در سال ۱۳۵۶ با ماهوارهٔ ناهید آغاز و پس از انقلاب متوقف شده بود،[۶] در سال ۱۳۷۵ توسط سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران (وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) آغاز شد. وزارت ارتباطات و یک شرکت ایتالیایی در ۱۳۷۷در این پروژه مشارکت کردند.[۷]
موافقتنامهٔ ساخت ماهوارهٔ مصباح در سال ۱۳۷۶ میان وزارتخانههای علوم و ارتباطات به امضاء رسید و ساخت نمونه آزمایشگاهی این ماهواره طی سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ با همکاری سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران و مرکز تحقیقات مخابرات انجام شد. ساخت مدل مهندسی و فضایی ماهوارهٔ مصباح نیز با همکاری یک شرکت ایتالیایی توسط نیروهای متخصص داخلی انجام شده است.[۸]
ماهوارهٔ مصباح از نوع ماهوارههای مدار پایین میباشد و قرار است از آن برای فعالیتهای علمی، تحقیقاتی و آموزشی استفاده شود. شناسایی منابع آبی، خاکی، معدنی، هواشناسی، کنترل شبکههای آب، برق، نفت و گاز و کمک رسانی در حوادث غیرمترقبه از جمله اهداف ساخت و پرتاپ ماهوارهٔ مصباح است.
ماهوارهٔ مصباح نهایتاً در ۱۲ مرداد ۱۳۸۴ طی مراسمی با حضور سید احمد معتمدی وزیر ارتباطات رونمایی و اعلام شد طی تابستان به فضا فرستاده خواهد شد. اما ماهوارهٔ مصباح نیز همانند ماهوارهٔ ناهید هنوز به فضا پرتاب نشده و سرنوشت مبهمی دارد و با آنکه ده سال از طراحی و ساخت مدل زمینی آن میگذرد، هنوز مشخص نیست که چه زمانی به فضا پرتاپ میشود. هزینه راه اندازی ماهواره مصباح ۱۰ میلیارد تومان اعلام گردید. معتمدی وزیر ارتباطات همچنین وعده داد که ساخت ماهوارههای مصباح ۲ و مصباح ۳ با همکاری متخصصان تایلندی و چینی انجام خواهد شد.
همکاری فضایی ایران و روسیه قرار بود با پرتاب ماهوارهٔ مصباح ادامه یابد.[۹] برای کاهش هزینهٔ پرتاب ماهوارهٔ مصباح تصمیم مسئولان بر آن بود که این ماهواره به همراه ماهوارهای دیگر و توسط موشک روسی به نام کازموس-۳ام از پایگاه فضایی پلستسک در نزدیکی مسکو به مدار هزار کیلومتری از سطح زمین پرتاب شود. علت تأخیر در پرتاب ماهواره هماهنگی میان ایران و روسیه در پرتاب همزمان دو ماهواره اعلام شد. اما پس از گذشت ۳ سال ماهواره پرتاب نشد و تبلیغات پیرامون آن قطع شد.[۱۰] علت تأخیر در پرتاب ماهواره اثرگذاری تنشهای سیاسی دولت بر دولت روسیه اعلام شد.
مصباح ۲
ماهوارهٔ ملی مصباح ۲ از نوع ماهوارههای مخابراتی است که در باند بسامد فرابالا کار میکند. مأموریت این ماهواره شامل ذخیره و انتقال اطلاعات (Store and Forward)، جمعآوری و پخش دادهها روی مناطق وسیع و پراکنده (Data Collection System DCS)، سنجش از دور (Remote Sensing) و ناوبری (Navigation) است. ماهوارهٔ مصباح ۲ با جرم ۷۰ کیلوگرم و ابعاد ۷۰*۵۰*۵۰ سانتیمتر مکعب، دارای مداری از نوع مدار خورشیدآهنگ و ارتفاع ۱۵+۷۰۰ کیلومتر و زاویه میل ۱/۰ ± ۲/۹۸ درجه بوده و طول عمر آن سه سال پیشبینی میشود. هدف از توسعهٔ طرح مصباح ۲ «کسب دانش فنی طراحی، تحلیل، ساخت و آزمایش ماهواره به صورت بومی»، «دستیابی به فضا از طریق طراحی و پرتاب یک ماهواره نزدیک به زمین به منظور جمعآوری، بازیابی و پردازش، ضبط و ارسال مجدد دادهها» و «ایجاد یک شبکهٔ ارتباطاتی ماهواره برای ارتباط با کاربران در مناطق دورافتاده ایران با دیگر نواحی جغرافیایی دنیا» است. خدماتی که متناسب با نیاز کاربران میتوان از طریق ماهوارهٔ مصباح ۲ ارائه نمود شامل سرویس کاربران ثابت (Fixed User Terminal) و سرویس جمعآوری داده(Data Collection) بوده و در زمینههای گوناگون قابل پیادهسازی است.
در تیر ماه ۱۳۹۶ رئیس سازمان فضایی ایران از انتقال ماهواره «مصباح» که بالغ بر ۱۰ میلیارد تومان روی آن سرمایهگذاری شده بود به موزه فناوری فضایی خبر داد که به زودی راهاندازی میشود و گفت: با توجه به گذشت زمان طولانی از ساخت این ماهواره به این نتیجه رسیدیم که ماهوارهٔ مصباح برای پرتاب و بازبینی هزینههای زیادی نیاز دارد. از این رو این ماهواره به موزهٔ فناوری فضایی منتقل میشود.[۱۱]